«A Buyer's Guide»: Sepultura
Ένας ολοκληρωμένος οδηγός πάνω στη δισκογραφία των Sepultura
Οι Sepultura είναι τεράστιο όνομα για το metal. Μπορεί η ιστορία τους να χωρίστηκε σε δύο πολύ άνισες περιόδους και να έμεινε για πάντα ένα μεγάλο ερωτηματικό για το που θα έφταναν αν συνέχιζαν ενωμένοι, αλλά αυτό δεν αφαιρεί τίποτα από το μέγεθος της δισκογραφίας τους. Σε αντίθεση μάλιστα από την κυρίαρχη άποψη, που μερικές φορές δεν αφήνει περιθώρια κι ευκαιρίες, διαθέτει κάποιους πολύ δυνατούς δίσκους και στη μετά Max εποχή.
Τα πρώτα χρόνια των Βραζιλιάνων, με το εξωπραγματικό σερί που έτρεξαν μέχρι και το "Roots", έχουν συμβάλει σε καθοριστικό βαθμό στην εξέλιξη μεγάλου φάσματος του σκληρού ήχου. Από το thrash και το ακραίο μέχρι το groove και το nu metal, συναντάμε παντού τα riff, τους ρυθμούς και την ιδιαίτερη κληρονομιά τους. Από την ωμή ακρότητα του "Bestial Devastation" και το εμβληματικό ντεμπούτο τους "Morbid Visions", οι Seps έχτισαν δρόμους που δεν υπήρχαν, σε μέρη που δεν ήταν καν στο χάρτη του metal. Το death (αλλά και το black) κοιτώντας στις ρίζες του βλέπει τις κολασμένες, περίπου άτεχνες, κιθάρες των Max και Jairo, ενώ με την είσοδο του Andreas Kisser το thrash απέκτησε το νέο του μεγάλο δίδυμο. Η τριάδα "Schizophrenia", "Beneath The Remains" και "Arise" είναι ανάμεσα στις κορυφαίες που βγήκαν σε όλο το εύρος του ήχου ξεπερνώντας μάλιστα τα ίδια του τα όρια.
Η συνέχεια με το "Chaos AD" έβαλε τις βάσεις για πολλά από τα ρεύματα του metal που καθιερώθηκαν τα επόμενα χρόνια καταθέτοντας μάλιστα κάποια από τα πιο αναγνωρίσιμα κομμάτια που έχουμε ακούσει. Η έλευση του "Roots", που συντάραξε την μεταλική κοινότητα τότε, δίχασε την οπαδική τους βάση με τη στροφή που έκανε προς τον εντελώς καινούργιο, σχεδόν ανύπαρκτο βασικά, ήχο του nu metal. Και κάπου εκεί, ενώ οι Sepultura έδειχναν ότι θα οδηγήσουν το μέλλον του σκληρού ήχου, ήρθε η ώρα μηδέν με την αποχώρηση του Max.
Όλα άλλαξαν. Οι Βραζιλιάνοι δεν κατάφεραν να πιάσουν ποτέ ξανά το μέγεθος που είχαν και δεν πλησίασαν καν εκεί που φαίνονταν ότι θα φτάσουν. Η προσθήκη του Derrick Green αντιμετωπίστηκε με μεγάλη δυσπιστία και άργησε πάρα πολύ να γίνει αποδεκτή. Όσο έγινε. Για να είμαστε όμως ειλικρινείς οι Sepultura έδωσαν κάποιους πολύ καλούς δίσκους στη δεύτερη φάση της ιστορίας τους, με αρκετό εύρος και εξέλιξη στον ήχο μάλιστα. Το ότι δεν μπορούν να συγκριθούν με τα ιστορικά άλμπουμ που βγήκαν από την κλασσική σύνθεση είναι προφανές, αλλά είναι κρίμα ότι πολλές δουλειές τους τελικά, δεν εκτιμήθηκαν όσο άξιζαν.
Στήνοντας τον παρακάτω οδηγό δισκογραφίας ήμασταν αποφασισμένοι να δούμε όλη τους την πορεία καθαρά και χωρίς προκαταλήψεις. Κοιτάξαμε παντού, διαφωνήσαμε, επανεκτιμήσαμε, πορωθήκαμε και τελικά καταλήξαμε, σχεδόν από κοινού, σε μια εξ ολοκλήρου υποκειμενική πρόταση με βάση τα αυτιά μας και την αγάπη μας για τις ριφάρες και το groove των Βραζιλιάνων. [ΒΛ]
Arise
(Roadrunner, 1991)
Το "Arise" είναι, χωρίς κανένα λογικό παράπονο, ένα από τα κορυφαία thrash άλμπουμ όλων των εποχών. Ακόμα και αν το εξετάσουμε σε ένα πιο ευρύ metal πλαίσιο είναι εντελώς αποδεκτό να βρίσκεται σε οποιαδήποτε τέτοια λίστα. Το 1991 ήταν σταθμός στην εξέλιξη της σκληρής μουσικής. Από τη μία κυκλοφορούσε το "Black Album" και έβαζε τον ήχο στα μεγαλύτερα σαλόνια, από την άλλη το grunge έβρισκε το δικό του masterpiece στο "Nevermind", αλλά ταυτόχρονα το ατόφιο, ασυμβίβαστο και απροσάρμοστο κομμάτι της σκηνής, που τη διαφοροποιούσε από κάθε άλλη… ευκολότερα ενσωματώσιμη, δεν έμενε πίσω χάρη στο τέταρτο άλμπουμ των Βραζιλιάνων. Γεμάτο τεράστια riff, απίστευτα ρυθμικά ξεσπάσματα και έναν Max που έβγαζε πρωτόγνωρη αμεσότητα για τον ακραίο ήχο, έδωσε μια οργισμένη πνοή που ήταν απόλυτα αναγκαία στο metal. Ταυτόχρονα η παραγωγή του δίσκου έδινε τέτοιο μέγεθος κι εκτόπισμα στη μουσική, που τριάντα πέντε χρόνια μετά (και μια γιγαντιαία απόσταση σε όρους εξοπλισμού και ηχητικών μέσων) ο ήχος του "Arise" παραμένει αξεπέραστος. Κάθε φορά που σκάει το breakdown του "Dead Embryonic Cells" ένας καινούργιος μεταλάς γεννιέται. [ΒΛ]
Roots
(Roadrunner, 1996)
Το lore γύρω από το "Roots", με τη συμμετοχή της ινδιάνικης φυλής Xavante και την επιρροή που άσκησε στον Max ο Héctor Babenco, είναι μάλλον πασίγνωστο. Το έκτο άλμπουμ των Sepultura βρίσκεται με σιγουριά στα πιο αμφιλεγόμενα των 90s και ταυτόχρονα στα πιο επιδραστικά. Ok, μπορεί να μην είναι ο πρώτος nu metal δίσκος, το ντεμπούτο των Korn είχε ήδη κυκλοφορήσει, είναι όμως ανάμεσα στους σημαντικότερους, χωρίς να είναι μάλιστα μόνο αυτό. Ο τρόπος που πάντρεψε την παραδοσιακή μουσική με τον ακραίο ήχο του, ήταν πρωτοφανής. Ουσιαστικά κατάφερε να κάνει θέμα συζήτησης ταυτόχρονα τις ρίζες και το αύριο, δίνοντάς τους στιβαρό πάτημα και μια ηχηρή, αναγνωρίσιμη φωνή μέσα στον κόσμο του μεταλά. Το "Roots Bloody Roots" έγινε γιγαντιαίο hit, το "Ratamahatta" επίσης, ενώ δίπλα σε αυτά υπήρχαν τα "Attitude", "Cut-Throat", "Breed Apart", "Ambush", "Spit", η λίστα είναι μεγάλη. Στο "Lookaway" οι προθέσεις έγιναν ξεκάθαρες μια και καλή με τη συμμετοχή των Jonathan Davis, DJ Lethal και Mike Patton. Τα θεμέλια κουνήθηκαν, η ιστορία έγραψε. [ΒΛ]
Beneath The Remains
(Roadrunner, 1989)
Ανάμεσα στο "Arise" και το "Beneath The Remains" η επιλογή είναι πολύ δύσκολη. Μιλάμε για δύο από τους κορυφαίους thrash δίσκους που έχουμε ακούσει, χωρίς πραγματικές αμφιβολίες. Το "Beneath The Remains" ήταν το πρώτο πολύ μεγάλο βήμα για τους Βραζιλιάνους. Χωρίς να υποχωρούν καθόλου από την ορμή της μουσικής τους πρότασης, ανέβασαν σοβαρά το επίπεδο του songwriting, των παιξιμάτων αλλά και της παραγωγής τους, βγάζοντας ένα άλμπουμ που δεν έχει ούτε δευτερόλεπτο μέτριο. Ο τρόπος που ο Max μεταφέρει την ενέργεια και την ένταση των τραγουδιών, με μια αμεσότητα σπάνια, σχηματίζει την ολοκληρωτικά πορωτική ταυτότητα των Sepultura που τους έκανε να ξεχωρίσουν γράφοντας ιστορία. Το να καταθέσει κάποιο κορυφαίες στιγμές του Beneath φτάνει στα όρια του αστείου, αφού για σαράντα λεπτά και κάτι επιτίθεται σταθερά χωρίς ίχνος αυτοσυγκράτησης. [ΒΛ]
Chaos AD
(Roadrunner, 1993)
Το "Chaos AD" άλλαξε εντελώς τους όρους του ονόματος Sepultura. Το πέρασμα από το thrash σε πιο groovy και ταυτόχρονα heavy πλαίσιο τους τοποθέτησε στο κέντρο μιας επόμενης γενιάς που θα έφερνε το metal σε καινούργιους δρόμους. Το breakdown του "Propaganda" ακόμα το μελετάμε. Η λύσσα με την οποία επιτίθονταν στην κατεστημένη πολιτική και αξιακή σκηνή, με μια αισθητική που προκαλούσε το καθιερωμένο mainstream ακόμα και του σκληρού ήχου, εκφράστηκε μέσα από ύμνους όπως το "Refuse / Resist", το "Slave New World" και το "Territory". Η γνήσια ασυμβίβαστη αλητεία συνδυάστηκε με τρομερά γραμμένα κομμάτια που, χωρίς να κάνουν ούτε για αστείο εκπτώσεις στο όραμα των Seps, κατάφεραν να βάλουν στη ζωή των μεταλάδων της εποχής μια φωνή που έδειχνε ταυτόχρονα επικίνδυνη κι ελπιδοφόρα. [ΒΛ]
Schizophrenia
(Roadrunner, 1987)
Μουντός, ακάθαρτος ήχος. Ακραία, βίαιη ορμή που δεν ανακόπτεται με τίποτα. Το thrash των Sepultura δίνει το πρώτο του πραγματικά συντριπτικό χτύπημα και ανοίγει ένα pit τόσο γιγαντιαίο που δεν έκλεισε ποτέ. Η αλλαγή στη μέση του "To The Wall" που βρωμούσε "Kill Em All", το έπος "Escape To The Void", η ακρότητα του "Septic Schizo", το χαρακτηριστικό Slayer-ικό πρώτο riff του "R.I.P. (Rest In Pain) και το "Troops Of Doom" που με κάποιο τρόπο έγινε για πάντα κομμάτι του "Schizophrenia" (εδώ που τα λέμε είναι απείρως καλύτερη αυτή η εκτέλεση, στήνουν ένα τρομερό άλμπουμ που δεν έχασε ποτέ ούτε σπιθαμή από τη γαματοσύνη του. Μετά από όλα τα άλλα άλλωστε, έρχεται ένα… Um, dois
Um, dois, três, quatro και γνωρίζουμε τον Cavalera που επρόκειτο να γκρεμίσει ότι βρεθεί μπροστά του. [ΒΛ]
Machine Messiah
(Nuclear Blast, 2017)
Τρία χρόνια νωρίτερα το "The Mediator Between Head and Hands Must Be the Heart" είχε δείξει τα σημάδια, και τον αέρα που έφερε - σε συνθετικό αλλά και παικτικό επίπεδο - ο Eloy Casagrande. Στο "Machine Messiah" το εντυπωσιακό είναι ότι ο Andreas Kisser ακολουθεί τον Eloy αναβαθμίζει το παίξιμό του σε επίπεδα που δεν τον έχουμε ακούσει ξανά στο παρελθόν και το αποτέλεσμα εντυπωσιάζει, καθώς αυτό το τεχνικό upgrade έρχεται να κάνει τις καλές συνθέσεις ακόμα καλύτερες. Τα ανατολίτικά στοιχεία δένουν παραδόξως τρομερά στο εν δυνάμει hit "Phantom Self" (κι όχι μόνο), ενώ τα παιξίματα στο instrumental "Iceberg Dances" - που περιλαμβάνει σόλο πλήκτρα και υπέροχη ακουστική κιθάρα μεταξύ άλλων - καθηλώνουν. Ο Paolo είναι ο γνωστός βράχος κι ο Derick Green όχι μόνο δεν κρατάει πίσω τη μπάντα, αλλά της δίνει ορμή και τσαγανό. Το "Machine Messiah" βρήκε τους Seps να εξελίσσονται και να παίρνουν ρίσκα χωρίς να χάνουν την ταυτότητά τους, και πιθανότατα αυτό να αποτελεί τον λόγο που πολλοί το θεωρούν το καλύτερο άλμπουμ της εποχής Green, αλλά κι ένα εξαιρετικό άλμπουμ σύγχρονου metal ανεξαρτήτως παρελθόντος και συγκρίσεων. (ΧΚ)
Quadra
(Nuclear Blast, 2020)
Όταν και αν ανοίξει η συζήτηση για το καλύτερο Sepultura της Green εποχής νομίζω ότι το "Quadra" θα είναι ξεκάθαρα εκεί, ακόμα κι αν υπάρχουν επιμέρους διαφωνίες. Η ποιότητα και το επίπεδο του σίγουρα ξεχωρίζουν ακόμα κι αν το εξετάσουμε εντός του συνόλου της δισκογραφίας τους. Ουσιαστικά τα δύο τελευταία άλμπουμ των Βραζιλιάνων είναι ένας θρίαμβος της εξελικτικής τους πορείας, μια απόδειξη ότι ακόμα κι οι μεγαλύτερες μπάντες του σκληρού ήχου μπορούν να παράγουν, μέχρι και το τέλος, μουσική που δεν εγκλωβίζεται σε ένα κορεσμένο πλαίσιο εδραιωμένης ταυτότητας. Το "Quadra" είναι στη βάση του thrash, αλλά με τόσες διαφορετικές ιδέες που το διαχωρίζουν εντελώς από ένα τυπικό άλμπουμ του χώρου. Μοντέρνο, φρέσκο, με υψηλό δείκτη τεχνικής και προοδευτικά στοιχεία, ενώνει τους διαφορετικούς κόσμους που έχουν βαδίσει οι Seps και τους φέρνουν σε ένα καινούργιο σήμερα με έντονη προσωπικότητα. Αν δεν προκύψει κάποια έκπληξη, αυτό είναι ένα εξαιρετικό τελευταίο άλμπουμ. [ΒΛ]
Dante XXI
(SPV, 2006)
Δεν έχω ακόμα αποφασίσει τι πιστεύω για τα τρία πρώτα άλμπουμ της εποχής του Derick Green στους Sepultura. Είναι ελαφρώς αδικημένα ή όντως έριξαν τους Βραζιλιάνους από την Α’ Εθνική στα τοπικά; Ό,τι κι αν ισχύει, το "Dante XXI" υπήρξε turning point, διαφοροποιώντας σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που πολλοί βλέπουμε την εποχή Green και αποτέλεσε μια νέα αρχή τρόπον τινά. Το καταπληκτικό artwork του Stephan Doitschinoff συνοδεύει υπέροχα την εξαιρετική ιδέα του να δομήσουν το concept του άλμπουμ γύρω από τη Θεία Κωμωδία και δη τα 9 επίπεδα της Κόλασης του Δάντη. Εδώ ο Green ακούγεται πιο πειστικός και φοβιστικός από ποτέ, τα riff του Andreas Kisser είναι τα πιο αιχμηρά του μετά από καιρό και το drumming του Igor Cavalera πάντα εξαιρετικό, πόσο δε στην τελευταία του εμφάνιση με το συγκρότημα. Όμως, είναι η όλη ατμόσφαιρα που μυρίζει σχεδόν πάντα κίνδυνο και άγχος. Ακόμα και τα πνευστά στο "False" ή το τσέλο στο "Ostia" και στο φινάλε του "Still Flame" να δένουν (παραδόξω) άψογα. Πήρε καλές κριτικές, πήγε μέτρια σε πωλήσεις κι εγώ ακόμα αναρωτιέμαι γιατί δεν μπαίνει κι αυτό στη συζήτηση για το καλύτερο άλμπουμ της εποχής Green. Το ότι έγινε χρυσό στην Κύπρο μου δημιουργεί ακόμα περισσότερες απορίες. (ΧΚ)
A-Lex
(SPV, 2009)
Δεν είναι πως δεν περιέχει καμία αξιόλογη στιγμή το "A-Lex". Ok, δίνω ότι "Moloko Mesto" έχει δύναμη, το "What I Do!" έχει ξεσηκωτικό ρυθμό, το "Metamorphosis" έχει ένα ωραίο riff και το "The Treatment" είναι σχεδόν καλό, αλλά γενικά το άλμπουμ δεν έχει ούτε σαφή προσανατολισμό, χάνει ακόμα και στα καλα του σε όλα τα κρίσιμα σημεία και είναι γεμάτο από μέτριες ως κακές συνθέσεις. Σα να μη φτάνει αυτό η διάρκεια του ξεπερνάει κατά πάρα πολύ το κάποιο νούμερο που ίσως έβγαζε ένα νόημα. Μιλάμε για δέκα οκτώ τραγούδια και πενήντα πέντε σχεδόν λεπτά. Είναι που είναι ασύνδετο και λίγο μεχ, δεν τελειώνει και με τίποτα. Δικαιωματικά μάλλον η χειρότερη δουλειά των Sepultura, αν είχε δυνατό ανταγωνισμό από κάνα δυο ακόμα άλμπουμ. [ΒΛ]
Under Siege (Live In Barcelona)
(Roadrunner, 1992)
Τούτο εδώ είναι από τα πιο πορωτικά πράγματα που ηχογραφήθηκαν ποτέ ζωντανά. Η εμφάνιση των Sepultura στη Βαρκελώνη το 1991 έχει αποκτήσει ένα μυθικό στάτους και απόλυτα δικαιολογημένα. Το bonus υλικό, με τις συνεντεύξεις και το official video του "Arise", ήταν σίγουρα καλοδεχούμενο αλλά η ουσία βρίσκεται στην απίστευτη φόρμα και το καταπληκτικό setlist που παρουσίασαν οι Βραζιλιάνοι. Highlights; Τί highlights μωρέ, άντε βρες εσύ στιγμή που δεν ξεχωρίζει σ’ αυτό το live. Μια γρήγορη ματιά στη λίστα προκαλεί αυθόρμητο πόνο στο σβέρκο κι απανωτά εγκεφαλικά. Μέσα σε όλα τα άλλα, είναι φανταστικός κι ο σχεδόν ακατέργαστος ήχος του, που αφήνει ένα πολύ ζωντανό, αυθεντικό αποτέλεσμα. Το κλείσιμο με "Orgasmatron" έχει καβατζώσει θέση ανάμεσα στις πιο iconic, metal στιγμές, της δεκαετίας τουλάχιστον. [ΒΛ]
