Panopticon

Στην σχεδόν 20ετή πορεία του με τους Panopticon, o Austin Lunn έχει καταφέρει να χαράξει μια μοναδική τροχιά με πολλαπλούς παραδρόμους. Έχοντας τα τελευταία χρόνια πραγματοποιήσει μια υφολογική και θεματική στροφή προς πιο φυσιολατρικά μονοπάτια, οι Panopticon έχουν εισέλθει σε μια περίοδο - αμάλγαμα όλων όσων τους χαρακτηρίζουν. Το φετινό, επιβλητικό τους άλμπουμ αποτελεί την, σχεδόν συμφωνική, κορύφωση μιας τριλογίας η οποία οριοθετεί το παρόν της μπάντας, αλλά και ορίζει μερικά από τα σημαντικότερα άλμπουμ του ευρύτερου black metal της τρέχουσας δεκαετίας. Περίπου.

Το 2021, οι Panopticon επιστρέφουν έπειτα από το τιτάνιο, διπλό, "The Scars Of Man In The Once Nameless Wilderness I&II", ένα από τα καλύτερα άλμπουμ της προηγούμενης δεκαετίας, με μια απόπειρα σύνθεσης. Το "…And Again Into The Light", ένα από τα κορυφαία άλμπουμ της δισκογραφίας του σχήματος, άνοιξε τις πύλες προς την διατήρηση της φλόγας της ελπίδας, η οποία τρεμοπαίζει εξαιτίας των ανέμων της οικολογικής καταστροφής, της ατομικής παραίτησης, της καπιταλιστικής αλλοτρίωσης. Στο καταληκτικό "Know Hope", οι Panopticon μας υπενθύμισαν γιατί είναι ένα απαράμιλλο σχήμα ικανό να μας κάνει να δακρύζουμε.

Το "The Rime Of Memory" δύο χρόνια έπειτα, εμβαθύνει στην εν λόγω δραματουργία και συμφωνική διάθεση. Η «κραυγή» για το οικοσύστημα, της οποίες οι φιλοσοφικές ρίζες πρωτοεμφανίζονται στο "The Scars Of Man…", εδώ ενισχύεται με post/ορχηστρικά ηχοτοπία, και με τη διαρκή ζέση της οικειότητας. Η "Laurentian Trilogy" δείχνει πως ο Lunn δεν έχει απεγδυθεί πλήρως τις red anarchist black metal ρίζες που ο ίδιος πρωτοπότησε, προς όφελος ενός οικομυστικισμού. Το spin-off, ακουστικό, πανέμορφο, "Laurentian Blue" του 2024, είναι η Appalachian folk/bluegrass υπενθύμιση πως κάτω από το χιόνι και το νωπό χώμα των ποταμών, κρύβονται προλεταριακές ιστορίες που οφείλουν να μένουν ενεργή παράδοση.

Το μεγαλειώδες κλείσιμο αυτής της τριλογίας, ήρθε φέτος τον Μάιο, με το "Det Hjemsøkte Hjertet", που μεταφράζεται ως «η στοιχειωμένη καρδιά». Εδώ, ο Lunn αποφασίζει να αφεθεί πλήρως στη συμφωνική/folk δυναμική του ακραίου ήχου, χρησιμοποιώντας μια ευρεία γκάμα εγχόρδων (κιθάρες, βιολί, βιόλα, τσέλο, μπάντζο), ενώ παράλληλα αναπτύσσει ένα δυαδικό στιχουργικό concept. Η φύση που πεθαίνει, αντιπαραβάλλεται της πνευματικής γήρανσης, της κρίσης μέσης ηλικίας, της πληγωμένης ψυχής που αδυνατεί να συνεχίσει να προχωρά σε ένα όλο και πιο βάναυσο κόσμο. Η μνήμη, ως συνδετικός κρίκος, είναι το θολωμένο κάτοπτρο μέσα από το οποίο οι σκέψεις εξωτερικεύονται, το πρίσμα μέσα από το οποίο αναλαμβάνει ο άνθρωπος ευθύνη για τη ζωή και τα έργα του, μπροστά στο μέλλον το οποίο δεν θα τον περιλαμβάνει. Αν υπάρχει…

Όπως γίνεται ξεκάθαρο και από συγκλονιστικά κομμάτια σαν το "The Great Silence, Extinct", το φινάλε της τριλογίας επιθυμεί να αναδυθεί ως μια έκρηξη στον παγωμένο, κατάμαυρο ουρανό. Ο παγανιστικός χαρακτήρας του "Blood And Fur Upon The Melting Snow", μιας εκ των έξι μακροσκελών συνθέσεων του άλμπουμ, επιτρέπει στους Panopticon να μεταβαίνουν από καταιγιστικά σημεία σε εντελώς ατμοσφαιρικά, με την μελαγχολία και την μεγαλοπρεπή οργή του black metal να ηγούνται των ηχοτοπίων. Στο "The White Cedars", οι μεταβάσεις είναι σεμιναριακές, το εντελώς ‘90s μεσαίο μέρος με τα καθαρά φωνητικά συνταρακτικό, η αποκάλυψη του στιχουργικού θέματος, βαριά όσο λίγες. Και κάπου ανάμεσα στις ορχηστρικές συγχορδίες τα κιθαριστικά σόλο με τρομερό τόνο δίνουν μια απόκοσμη μα πορωτική, εσάνς.

Αν υπάρχουν δύο στιγμές στο "Det Hjemsøkte Hjertet" που αποκρυσταλλώνουν την ηχητική του τροχιά και την όποια διαφοροποίηση από τους δύο προκατόχους του, είναι το "A Culture Of Wilderness" και το φινάλε του άλμπουμ με το "Ghost Eyes In The Fire Light". Το εναρκτήριο θέμα του πρώτου, πριν παραδοδεί στα, γνώριμα για το εξοικειωμένο αυτί, black/death ρυθμικά εποχής 2021, συσσωρεύει μια ένταση η οποία δεν εκτονώνεται ποτέ, παρά μόνο όταν πραγματοποιήσει ένα πλήρη κύκλο. Πρόκειται για μια από τις καλύτερες στιγμές της δισκογραφίας της μπάντας. Στο δεύτερο κομμάτι, που ρίχνει αυλαία, γνώριμες συγχορδίες από το δεύτερο μισό του 2018 επιστρέφουν, στοιχειωτικά, σε μια απόπειρα του Lunn να φέρει τις folk επιρροές στο προσκήνιο. Τα τελικά μουσικά μέτρα, μετατρέπουν τη λιγότερο ακραία σύνθεση του δίσκου σε μια εξόδιο ακολουθία προς ένα μέλλον άγνωστο, μα ελπιδοφόρο. Ένα μέλλον όπου οι πληγές του παρελθόντος δεν το αποτρέπουν να υπάρξει.

Εν πολλοίς, η δισκογραφική επιστροφή των Panopticon ηχεί ως το κύκνειο άσμα τους, ακόμη και αν δεν είναι. Ο δίσκος, έχει λάβει, άξια, προσοχής, και ο μουσικός του πλούτος έχει βρει ήδη την αποθέωση. Οι συμμετοχές των Alex CF, Aron Charles (Falls Of Rauros), J.E. Åsli (Vemod), Jan van Berlekom (Waldgeflüster/Uprising), τραβούν τα βλέμματα και δικαίως. Επιχειρώντας να διαχωρίσω καρδιά και μυαλό θα πω πως, μουσικά, ο Lunn στην "Laurentian Trilogy" έγινε περισσότερο αυτοαναφορικός από όσο ίσως επιθυμούσε, παρά το γεγονός πως προσφέρει ένα σπουδαίο φινάλε. Συναισθηματικά, σε μια δισκογραφία που γονατίζει σε κάθε της στροφή με την αλληλέγγυα ανθρωπιά της, κατάφερε να μετατρέψει αυτό το άλμπουμ σε μια αδιαμφισβήτητη κατάθεση, που εκμεταλλεύεται τα πομπώδη μουσικά μέρη.

Αν εισέλθετε στον κόσμο των Panopticon με αυτό το άλμπουμ και το αγαπήσετε, προχωρήστε προς το παρελθόν. Θα ανταμειφθείτε. Αν νιώθετε πως ο κορεσμός έχει ήδη αρχίσει να διαφαίνεται στους προκατόχους, να είστε βέβαια πως η ακροαματική εμπειρία θα σας ανταμείψει, προσφέροντας νότες δροσιάς σε μια παρατεταμένη κυνική ξηρασία. Οι Panopticon, όταν αποφασίσουν να ρίξουν αυλαία, θα έχουν αφήσει εποχή ως ένα από τα σημαντικότερα και πιο επιδραστικά συγκροτήματα του USBM.

Παράλληλα, θα έχουν καταφέρει να στιγματίζουν με κάθε τους δίσκο τη ζωή όσων δεθήκαμε μαζί τους. Το "Det Hjemsøkte Hjertet" είναι ένα φωτεινό κεφάλαιο στην προσωπική μου σχέση με ένα συγκρότημα που αγάπησα όσο λίγα, με ένα καλλιτέχνη που μου προσέφερε περισσότερα από όσα αναζήτησα στη μουσική του. Είναι ένας δίσκος που αφήνει μια ζωτική σκιά πάνω στην τρέχουσα περίοδο, και ένα black metal άλμπουμ που δεν τηρεί όσα υποσχέθηκε. Σπάνιο. Πολύτιμο.

Bandcamp
Youtube