The Ocean

Καταρχάς να ξεκαθαρίσουμε ότι οι The Ocean στέκονται εύκολα ανάμεσα στις κορυφαίες και πιο επιδραστικές μπάντες της προηγούμενης δεκαετίας και κάτι. Στον σκληρό ήχο τουλάχιστον, αλλά σε μεγάλο φάσμα του. Στα ηχεία μας φτάνουν συνεχώς δίσκοι βαθιά επηρεασμένοι από το legacy της κολεκτίβας, ο ήχος του "Precambrian" αντηχεί αναλλοίωτος στο χρόνο, ενώ ταυτόχρονα η τριάδα "Pelagial" και τα δύο "Phanerozoic" δεν πλησιάζονται με τίποτα. Από την άλλη η συνειδητοποίηση ότι μετά το "Holocene" ήρθε το κλείσιμο αυτού του κύκλου με έναν τόσο εμφατικό τρόπο - άλλαξαν σχεδόν όλοι οι άνθρωποι εκτός από τον ίδιο τον Robin Staps, τον ντράμερ Jordi Farré και τον μπασίστα Mattias Hägerstrand - έβαλε βαθμούς ανησυχίας για την επόμενη μέρα, τόσο δισκογραφικά όσο και στο κομμάτι ζωντανές εμφανίσεις (όπου το προηγούμενο line up ήταν απλά εξωπραγματικό).

Το ίδιο το "Solaris" πάντως είναι ταυτόχρονα ο πρώτος δίσκος της νέας εποχής της κολεκτίβας αλλά και ο δωδέκατος στην πορείας της. Τί εννοώ με αυτό; Ότι ουσιαστικά ακούγεται ως ένα νέο βήμα μεν, με πολλά διαφορετικά στοιχεία και τρόπους προσέγγισης, αλλά όχι έκτος, ούτε κόντρα στο πλαίσιο έκφρασης που έχουν κατασκευάσει και εξελίξει οι Γερμανοί τα τελευταία είκοσι χρόνια. Είναι ένα απαιτητικό άλμπουμ, περισσότερο από κάθε άλλο τους με μοναδική εξαίρεση ίσως το "Precambrian", που έχει ανάγκη από πολλές ακροάσεις και απαιτεί σοβαρή επένδυση χρόνου για να αποκωδικοποιηθεί φανερώνοντας τις αρετές του, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί έναν χαρακτήρα συνεχούς καμπύλης ως επέκταση της ως εδώ κίνησης της μουσικής των The Ocean. Οξύμωρο; Όχι και τόσο, αν αναλογιστεί κάποιο το μουσικό υπόβαθρο από τη μία του Robin Staps (είτε ως μουσικού είτε ως παραγωγού και ιδιοκτήτη της Pelagic Records) και από την άλλη το βιογραφικό και τα στοιχεία που φέρνουν οι καινούργιες συμμετοχές.

Πρώτα απ' όλα το ίδιο το θέμα του δίσκου είναι επηρεασμένο από την ομώνυμη ταινία του Ταρκόφσκι, στοιχείο καθόλου ξένο με το παρελθόν των The Ocean, αλλά η προσέγγιση έχει στρέψει λίγο αφήνοντας μια απόσταση ανάμεσα στα γήινα επίπεδα και την ανθρώπινη φύση. Η νέα αρχή μετά την ολική καταστροφή του προηγούμενου άλμπουμ είναι μεν ακριβώς αυτό: νέα αρχή και μάλιστα σε πολύ μακρινές έδρες, αλλά ταυτόχρονα επαναφέρει ατόφιους κάποιους από τους προβληματισμούς πάνω στην πορεία και την εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού.

Πιάνοντας τη μουσική πλευρά, το "Holocene" είχε δείξει καθαρά ότι τα ηλεκτρονικά στοιχεία θα μπουν πιο έντονα στη ζωή των The Ocean, όπως κι ότι η μελωδία θα παίρνει περισσότερο χώρο από τα επιθετικά ξεσπάσματα. Δε μας σόκαρε κιόλας λοιπόν που αυτοί οι δύο άξονες είναι σημαντικοί και στο "Solaris", ακόμα κι όταν έφτασαν να μπουν βαθιά στο χώρο της σκοτεινής ηλεκτρονικής μουσικής, με οδηγό φυσικά τον Trent Reznor και τα έργα του. Παίζει ρόλο βέβαια ότι εκεί φτάνει ο δίσκος στο τελευταίο μέρος του, ως φυσική εξέλιξη με ομαλό τρόπο του προηγούμενου κομματιού και αφού έχει ήδη προηγηθεί περίπου μια ώρα μουσικής με κέντρο το ωκεανικό post metal.

Το πρώτο καινούργιο στοιχείο που φαίνεται αμέσως όμως, είναι ο τρόπος που προσέγγισαν το κομμάτι της ροής, της κλιμάκωσης και της ανάπτυξης ιδεών. Δεν μπήκε κανένα φρένο στο χώρο που έπιασε κάθε αλλαγή και επέλεξαν, συνειδητά θαρώ, να εξερευνήσουν κάθε διαφορετική προοπτική που παρουσίασαν οι συνθέσεις. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να προκύψουν πέντε μεγάλα, ως τεράστια βασικά, κομμάτια με διάρκειες αλλού δέκα, έντεκα, δώδεκα μέχρι και δεκαεπτά λεπτά. Αυτό λοιπόν αφήνει δύο πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά στο άλμπουμ. Πρώτα ότι είναι σοβαρά απαιτητικό σε κάθε του ακρόαση, κάνοντας μάλιστα δύσκολες τις μελλοντικές επιστροφές, αλλά ταυτόχρονα αφήνει περιθώρια για πειραματισμούς πάνω στις ιδέες και ευκαιρίες για μουσικές στρεβλώσεις διαφορετικών οπτικών με ικανές όμως αποστάσεις ανάμεσά τους ώστε να μην ακούγονται απότομες οι διάφορες στροφές. Η φωνή της Lane Shi είναι βασικός φορέας των διαφορετικών γραμμών που δίνουν ίσως τον πιο καθαρό αέρα φρεσκάδας στο εγχείρημα, και όταν πηγαίνει προς τα εκεί ο δίσκος ανεβαίνει καθαρά επίπεδο. Το "Light Pollution" είναι πολύ δυνατό επιχείρημα υπέρ του.

Από την άλλη δεν ενθουσιάστηκα το ίδιο με τα χαρακτηριστικά που έφερε η φωνή του Enrico Tiberi. Ίσως το αποτύπωμα του Loïc Rossetti στην κολεκτίβα να είναι τόσο έντονο που τελικά να θέλει αρκετό περισσότερο χρόνο για να μπορέσει ο Enrico να βάλει τη δική του σφραγίδα. Υπάρχουν βέβαια σημεία που δίνει το κάτι διαφορετικό, όπως στην εισαγωγή του "Light Pollution" (που γενικά είναι πολύ ενδιαφέρον κομμάτι) ή στα πιο Mastodon-ικά σημεία του "Simulacra" - το κορυφαίο του δίσκου. Γενικά όμως κάνει περίπου αυτό που έκανε κι ο Rossetti, χωρίς δυστυχώς να φτάνει σε τόσο συναισθηματικό ή ερμηνευτικό βάθος.

Ο ίδιος ο Staps δηλώνει ότι κάθε νέο μέλος έφερε στην μπάντα τη δική του προσωπική ταυτότητα διαμορφώνοντας έτσι το χαρακτήρα του άλμπουμ. Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, στις κιθάρες δυσκολεύομαι πολύ να βρω καθαρά καινούρια στοιχεία. Άντε να πούμε ένα σόλο στο "Simulacra"; Τα Meshuggah πάντως μέρη του "Belligerence" δεν είναι πρωτοφανή για τους The Ocean, μια επανάληψη στο "Aeolian" ή το "Precambrian" αρκεί για να φρεσκάρει τη μνήμη.

Το τελευταίο single που προλόγισε το δίσκο, "Ultima Esperanza", είναι ουσιαστικά αυτό που συνδέει περισσότερο το "Solaris" με την παράδοση της μπάντας αλλά και τη σημερινή post metal σκηνή. Θα θυμίσει Cult Of Luna, Dvne (εν είδει μουσικού αντιδανείου), έχει τυπικές The Ocean κιθάρες, βαριά μέρη που εξελίσσονται σε ισοπεδωτικά, χασιματικά ηλεκτρονικά μπλιμπλίκια στο στυλ των καινούργιων Psychonaut και γνωστή κλιμάκωση με ξεσπάσματα και κραυγές καφρίλας. Αντίθετα το κλείσιμο του άλμπουμ αλλάζει τελείως αλλά, όπως είπαμε και πιο πάνω, το κάνει με πολύ ομαλό και οργανικό τρόπο.

Το εγχείρημα εδώ είναι ξεκάθαρα φιλόδοξο και επικίνδυνο. Από μία πλευρά αυτό τους τιμά, θα ήταν πολύ πιο ασφαλές να κινηθούν στις γνωστές δομές που ξέρουν καλά να χειρίζονται, σε μια φάση ειδικά που μπορεί να χαρακτηριστεί και κρίσιμη καμπή. Από την άλλη χωρίς μερικά από τα βασικά δομικά υλικά αυτής της πορείας δεν είμαι και σίγουρος ότι θα μπορούσαν να διατηρήσουν και να δουλέψουν στα ίδια σημεία αναφοράς. Κάθε τέτοια προσπάθεια όμως στην πραγματικότητα κρίνεται κατά κύριο λόγο από την ποιότητα των συνθέσεων.

Η απάντηση σε αυτό δεν είναι απλή. Το "Solaris" δεν απευθύνεται σε όσα θέλουν να ενθουσιαστούν γρήγορα, ούτε σε αυτά που βιάζονται να βρουν λόγους να αποθεώσουν. Ταυτόχρονα όμως όσες ακροάσεις και να δώσει κάποιο, με όση προσήλωση και διάθεση να εκτιμήσει τα υλικά του, θα φτάνει σταθερά νομίζω σε ένα σημείο που θα προτιμούσε να ήταν λίγο πιο μαζεμένες οι καλύτερες από τις ιδέες του, σχηματίζοντας έτσι ένα πιο σφιχτό ποιοτικά και λιγότερο απλωμένο αποτέλεσμα. Υπάρχουν εξαιρετικά στοιχεία τα οποία, όταν συντονίζονται με τη ροή της σύνθεσης, κάνουν πραγματικά παπάδες, αλλά δεν πετυχαίνουν το ίδιο καλά παντού. Το κρίμα είναι ότι λόγω της τόσο απαιτητικής φύσης του είναι πολύ πιθανό να χαθούν οι αρκετές αρετές του. Η ελπίδα που υπάρχει είναι ότι επειδή έχουν χτίσει μια πολύ αφοσιωμένη, σχεδόν ταγμένη, οπαδική βάση, λογικά θα υπάρξουν αυτιά που θα δώσουν όσα χρειάζεται ώστε να πάρουν τελικά πίσω ότι έχει να δώσει ο δωδέκατος δίσκος της κολεκτίβας.