Καθαρός Χαλκός

Στο υπέροχο βιβλίο του Αρχαία Ελληνική Θρησκεία (ένα από τα καλύτερα που έχουν γραφτεί για το συγκεκριμένο θέμα), ο Walter Burkert αναφέρεται στην δύναμη της τελετουργίας, θεωρώντας την ως βάση και ουσία της θρησκευτικής εμπειρίας που παράλληλα διασφαλίζει την συνοχή όλης της κοινότητας. Οι Καθαρός Χαλκός βλέπουν αντίστοιχα την μουσική τους ως μια συντονισμένη τελετουργική εμπειρία στην οποία το ατομικό βίωμα μετασχηματίζεται σε συλλογική έκφραση. Ακούγοντας το ντεμπούτο τους "Στρόβιλος Ειρμός" όλα αυτά έχουν την σημασία τους, καθώς η μουσική σε καλεί να γίνεις μέρος αυτής της τελετής, να εξαγνιστείς, να απωλέσεις την πολιτισμένη σου ταυτότητα.

Κι ενώ άπειρες ακόμα μπάντες ισχυρίζονται πως η μουσική τους διαθέτει τελετουργικές ιδιότητες, ο Καθαρός Χαλκός καταφέρνει να σου δημιουργήσει ψευδαισθήσεις αληθινής έκστασης. Πως; Τα τεχνάσματα είναι πολλά, με πρωταρχικό τον ίδιο τον ήχο: οι ανθρώπινες φωνές - πολλές εκ των οποίων είναι άγριες, σχεδόν ζωικές - μπλέκονται με τον συνεχή παλμό των κρουστών, τον μυσταγωγικό ήχο του ηλεκτρικού λαούτου και του πιο "εξευγενισμένου" σαξοφώνου, συγκροτώντας ένα αινιγματικό σύμπλεγμα. Θαρρείς πως βρίσκεσαι στην μέση της τελετής, της θυσίας και του ιερού, σε κάποιο ομιχλώδες παρελθόν - ή σε κάποιο αθέατο μέλλον. Διότι μπορεί ο "Στρόβιλος Ειρμός" να χρησιμοποιεί γλώσσα παλιά, δεν είναι όμως επιφανειακά παρελθοντολάγνο, ούτε στον ήχο, ούτε στην παραγωγή , ούτε στην αισθητική του.

Ένας ακόμα σημαντικότατος παράγοντας είναι η ίδια η γλώσσα. Όσοι ασχολούμαστε με την μουσική κριτική, αντιμετωπίζουμε συχνά την κατηγορία ότι είμαστε πολύ επιεικείς ή πολύ αυστηροί με τα εγχώρια σχήματα, στην περίπτωση όμως του Καθαρού Χαλκού, η μπάντα αναδεικνύεται ακριβώς επειδή η ελληνική γλώσσα είναι ο απόλυτος της σύμμαχος. Η τελετουργία με τα ελληνικά αποκτάει χρώμα οικείο, δημιουργεί μυθολογικούς συνειρμούς ή θυμίζει αρχαίο ελληνικό θέατρο, μέσα από τους κρυπτικούς, συμβολικούς και σκοτεινούς στίχους. Δεν είμαι σίγουρος αν ο στόχος είναι η αρχαιοπρέπεια ή ένας μεταμφιεσμένος σουρεαλισμός, το πράγμα όμως λειτουργεί πολύ καλά:

Γεράκι είμαι, στρόβιλος, δεινόσαυρος, κυκλώνας
που όλο ξεμακραίνομαι και όλο θα ζυγώνω

Τελικά όμως, το κύριο εργαλείο είναι η ίδια η μουσική. Ο "Στρόβιλος Ειρμός" αποτελείται από την ομώνυμη 30λεπτη σύνθεση η οποία χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος διάρκειας 12 λεπτών αποτελεί προπαρασκευή, με το βασικό drone και τις φωνές/λαρυγγισμούς να χτίζουν τα θεμέλια. Σταδιακά τα ρυθμικά στοιχεία θα οδηγήσουν στο 18λεπτο δεύτερο μέρος, εκεί που η μουσική αποκτάει μια ορμή που δεν θα ανακοπεί ποτέ: το λαούτο χτυπάει σαν καρδιά, το σαξόφωνο εμφανίζεται για να τονίσει και να χρωματίσει, τα κρουστά είναι διονυσιακά, τα παράξενα spoken word φωνητικά διαθέτουν κάτι το ανατριχιαστικό. Και καθώς όλα χτίζονται και οδεύουν προς το μεγάλο φινάλε, η μπάντα δεν κρύβεται πίσω από την μονοτονία του drone αλλά τολμάει να ολοκληρώσει με ένα αντιληπτό "riff" και με την χρήση του θορύβου ως μέσο κορύφωσης.

Παρά την σύντομη διάρκεια του άλμπουμ, η τελετή που οικοδομεί μοιάζει πλήρης. Δύο άλλοι καλλιτέχνες μου πέρασαν συνειρμικά από το μυαλό ως μακρινά σημεία αναφοράς σε αυτό που επιχειρεί ο Καθαρός Χαλκός: η Δαιμόνια Νύμφη και οι Swans. Παρά τις όποιες μακρινές συγγένειες όμως, είναι εντυπωσιακό πόσο καλοστημένος και προσωπικός ηχεί ο "Στρόβιλος Ειρμός". Πρόκειται για μια δουλειά που είναι απόλυτα κατανοητή και άμεση στην δομή και το ύφος της, όντας ταυτόχρονα αμφίσημη στις καλλιτεχνικές της προθέσεις. Άγνωστο τι μασκαρεύουν οι στίχοι, θολός ο τόπος και ο χρόνος που εδρεύουν οι ιδέες της μπάντας. Είναι αδύνατον να μην φαντασιωθείς το πως θα απέδιδαν αυτήν την τελετή ζωντανά.

Η ελληνική σκηνή διαθέτει πολλούς και πραγματικά άξιους experimental μουσικούς και ο Καθαρός Χαλκός αποτελεί μια θαυμάσια νέα προσθήκη σε αυτό το τοπίο. Τολμώ όμως να πω ότι μοιάζουν να διαθέτουν έναν παράξενα (τηρουμένων των αναλογιών) "mainstream" αέρα που αξίζει να κάνει κι ένα ανυποψίαστο κοινό να τους δοκιμάσει. Αδυνατώ να προβλέψω ποια συνέχεια μπορούν να έχουν, είναι αδύνατον όμως να χαρακτηρίσω το ντεμπούτο τους κάτι λιγότερο από εκκωφαντικό κι εντυπωσιακό.

Πέτα λοιπόν μακριά τα πολιτισμένα σου ρούχα κι έλα μαζί μας στην φωτιά και στους ομόκεντρους κύκλους που θα μας κάνουν να αναδυθούμε σε κάποιον ανώφελο ουρανό.

Bandcamp