Agnes Obel

Υπάρχει μία κατηγορία μουσικοσυνθετών που αντλούν απ’ την pop μουσική παράδοση παρέα με τη neo-classical, την art-rock και την πειραματική μουσική. Θα έβαζα στην ίδια ομπρέλα την Agnes Obel με άλλες μουσικούς όπως την Jenny Hval, την Hania Rani (που έντυσε μουσικά και το βραβευμένο "Sentimental Value") και την Susanne Sandfor, με κοινό παρονομαστή την αίσθηση ενός πιο «εξυψωμένου» νοήματος στη μουσική τους - το επικεντρώνω για την ώρα στην βόρεια Ευρώπη, αλλά υπάρχει και αντίστοιχη παράδοση στην Αγγλία, Ισπανία, στις ΗΠΑ, αλλά και στη Λατινική Αμερική, με ανάλογες διαφοροποιήσεις στις καταβολές, το ύφος, τη θεματολογία κοκ.  Φυσικά στην περιφέρεια όσων αναφέρουμε υπάρχουν ακόμη πιο σκοτεινές καλλιτέχνιδες, όπως η Anna von Hausswolff.

Ζωή και θάνατος, γέννα και δημιουργία, σωματικότητα, απόλαυση και πόνος, πιθανώς υπό ένα πολιτικοποιημένο και (χαλαρα) φεμινιστικό φακό, για να αναφερθούμε σε κάποια θέματα στα οποία στρέφονται, όπως το πρόσφατο άλμπουμ της Sandfor, "Revelations of Divine Love", που καταπιάνεται με το ομώνυμο κείμενο της Julian of Norwich, μίας μυστικίστριας του 14^ου αιώνα, το οποίο φέρεται να είναι και το πρώτο κείμενο στα αγγλικά που γράφτηκε από γυναίκα. Μισοαστεία, ίσως να είχε αξία να δούμε αυτήν την μουσική τάση ως μία αντιδραστική υποχώρηση στο poptimism, αλλά θα βγαίναμε πολύ off-topic. 

Η Δανή Agnes Obel υπηρετεί από την πρώτη στιγμή με τρομερή συνέπεια αυτήν την αισθητική, αν δεν την καθορίζει, δηλαδή. Με το ντεμπούτο της "Philharmonics" (2010) έφτιαξε αμέσως μία ξεκάθαρη προσωπική σφραγίδα, συνδυάζοντας τις διαφορετικές αγάπες της για Satie και Reich (ενδεικτικό του σε ποια δισκογραφία έχει βρει στέγη) με την Kate Bush και τους Portishead. Για τέσσερις δίσκους χτίζει έναν πολύ σκοτεινό, οργανικό, και πολυφωνικό κόσμο, με προεξέχοντα πιθανώς το "Citizen of Glass" (2016), και τώρα, έξι χρόνια μετά το τελευταίο άλμπουμ της "Myopia" που καπελώθηκε απ’ τον COVID, έχουμε στα χέρια μας το "The Meaning of Flowers", στο οποίο μεταξύ άλλων ασχολείται και με την γέννα του πρώτου της παιδιού.

Πέρα από την εκτεταμένη - mutatis mutandis - χρήση ηλεκτρονικών στοιχείων (βλ. "Gemini"), το πέμπτο δισκογραφικό άλμπουμ της Obel δεν είναι ένα μουσικό άλμα μπροστά. Οι δώδεκα συνθέσεις βασίζονται στα ίδια, λίγο πολύ, συστατικά της Agnes Obel, δηλαδή πιανιστικές λούπες, μινιμαλιστικά κρουστά, φαντασματικά φωνητικά και πολυφωνίες, καθώς και μία αίσθηση του ανοίκειου. Οι συνθέσεις αναπτύσσονται γύρω απ’ τον εαυτό τους, χωρίς να ξεμακραίνουν απ’ τη βασική τους ιδέα και το συνήθως δυνατόν ρεφραίν, το οποίο όμως είναι βυθισμένο σε μία φωνητική παραμόρφωση και αλλοίωση. Σχεδόν θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν γραμμένα για soundtrack.

Ωστόσο, ο δίσκος πάσχει ικανά από διαφοροποίηση. Το πρώτο μισό είναι ένα υπέροχο, αλλά εν τέλει ξανακουσμένο μισάωρο από την Agnes Obel, με την αλλαγή να έρχεται κατά βάση στο δεύτερο μισό. Το "No Such Thing As Silence" έχει απ’ τις πιο αξιομνημόνευτες φωνητικές μελωδίες του δίσκου και δουλεύει υπέροχα ως μπαλάντα. Το κατηφές "Deem Me Now" μοιάζει να έχει βγει από κάποια darkwave υπόγα του Βερολίνου και είναι οπωσδήποτε ένα outlier στην γενική δισκογραφία της Δανής μουσουργού, κι η αργόσυρτη εξέλιξή του επιτρέπει να παραβλέπω την τεντωμένη διάρκειά του. Στο "Jenn’s On The Way" θα ακούσουμε ξανά την μουσική της να αποκτά μία δυσοίωνη κρισιμότητα βγαλμένη από κάποιο ιταλικό horror. Το φλάουτο στο "Don’t Look Down" θα δώσει μία ποιμενική γλυκύτητα σ’ ένα έτσι κι αλλιώς όμορφο κομμάτι που μοιάζει να εμπνέεται άμεσα απ’ τον Chopin και την πένθιμη πομπή του. Το κλείσιμο με το "Faustian Deal" είναι πιθανώς ένα απ’ τα καλύτερά της, και σε κάνει να αναρωτιέσαι πώς θα ήταν ένας δίσκος μόνο με συνθέσεις όπως τις παραπάνω, άντε και το "Laymelli".

Το ότι ο δίσκος έρχεται με συνοδευτική λίστα προτεινόμενων βιβλίων είναι κατάθεση σ’ αυτό το «εξυψωμένο» νόημα που ανέφερα στην εισαγωγική παράγραφο. Η Obel αναφέρει πως άντλησε έμπνευση απ’ τον σύγχρονο Ιταλό φιλόσοφο Emanuele Caccia, τη Hannah Arendt, και την πρώτη γυναίκα ποιήτρια στην ιστορία (άρπα την Sandfor!), την Enheduanna , αλλά και απ’ το πώς όλα αυτά προήλθαν από μία διαφορά στάσης προς τον κόσμο αφότου γέννησε. Το ότι πολλές γυναίκες μουσικοί χρησιμοποιούν τη γέννα και το προσωπικό τους βίωμα με το σώμα τους για μία καλλιτεχνική, και κατά προέκταση πολιτική,  έκφραση έχει ένα ενδιαφέρον γενικά, το οποίο ίσως θα άξιζε να αναλυθεί αλλού περεταίρω.

Όλα αυτά κάνουν το πέμπτο άλμπουμ της Obel μία δυνατή επιστροφή μετά από έξι χρόνια δισκογραφικής σιωπής, ακόμη κι αν δεν κορρενύει απόλυτα την δίψα που είχε δημιουργηθεί. Οπωσδήποτε, το καλλιτεχνικό της αποτύπωμα είναι μοναδικό στην σύγχρονη chamber pop, και οι διαγώνιες ματιές που γίνονται προς την ηλεκτρονική και το darkwave εξάπτουν την φαντασία για το τι πιθανώς να κρύβει το μέλλον. Οι μαγικές στιγμές δικαιολογούν στο έπακρο την ενασχόληση με το "Meaning of Flowers", κι αν οι προσδοκίες μας ήταν και λίγο ανεβασμένες, ας δεχτούμε ότι καμιά φορά το νόημα των λουλουδιών είναι απλώς ότι είναι όμορφα.

Spotify