Release Athens x SNF Nostos: Jean-Michel Jarre, Sébastien Tellier @ Ξέφωτο ΚΠΙΣΝ, 22/06/26

Υπάρχουν ονόματα που δεν χρειάζονται σύσταση, και ο Jean-Michel Jarre είναι ένα από αυτά. Μισό αιώνα τώρα, από το "Oxygène" και έπειτα, ο Γάλλος συνθέτης έχει καθορίσει το πώς φανταζόμαστε τον ήχο του μέλλοντος και, κυρίως, το πώς τον βλέπουμε. Η συναυλία του στο ξέφωτο του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο της συνεργασίας του SNF Nostos με το Release Athens, ήρθε με ένα βάρος προσδοκίας ανάλογο της ιστορίας του. Και, για να μην κρατάμε αγωνία, το βάρος αυτό σηκώθηκε με άνεση.

Πριν ανέβει ο οικοδεσπότης, τον δρόμο άνοιξε ο Sébastien Tellier, με την άλλοτε κινηματογραφική, άλλοτε κιθαριστική και άλλοτε ηλεκτρονική του μουσική να προετοιμάζει σωστά το κλίμα για όσα θα ακολουθούσαν. Ο συμπατριώτης (και φίλος, όπως μας είπε αργότερα ο headliner της ημέρας) του Jarre εμφανίστηκε με φουλ μπάντα στη μεγάλη σκηνή που είχε στηθεί στο ξέφωτο του ΚΠΙΣΝ και για λίγο λιγότερο από μία ώρα πήγε και ήρθε ανάμεσα σε διάφορα στυλ μουσικής, γέρνοντας περισσότερο προς την ηλεκτρονική.

Ο ίδιος ο Tellier είτε τραγουδούσε, είτε καθόταν πίσω από ένα δεύτερο set από πλήκτρα, δείχνοντας διπλό ταλέντο. Βέβαια, το τσιγάρο που κρατούσε στο χέρι ίσως και να παρακίνησε εμμέσως κάποιους από το κοινό να κάνουν το ίδιο αφήνοντας τις βρομερές τους γόπες στο γρασίδι για να τις «απολαύσουμε» όσοι αράζαμε εκεί αργότερα, αλλά αυτό ας το αντιπαρέλθουμε. Μένοντας στα μουσικά λοιπόν, η παραγωγή ηλεκτρονικής μουσικής με κιθάρα, μπάσο και πλήκτρα είχε το ενδιαφέρον της. Ο διαγωνιζόμενος της Γαλλίας στη Eurovision του 2008, όπου είχε τερματίσει στη 19^η θέση ανάμεσα σε 25 συμμετοχές εκείνη τη χρονιά, μας πρόσφερε ένα καλό ζέσταμα, στη σωστή του διάσταση.

Μετά το απαραίτητο διάλειμμα για το συντονισμό της πληθωρικής σκηνής, στην αντίστροφη μέτρηση και το ξεκίνημα, αυτό που χτύπησε πρώτο ήταν η ενέργεια του ίδιου του Jarre. Ένας άνθρωπος που έχει κάθε δικαίωμα να στέκεται πίσω από τα synths του και να αφήνει το θέαμα να κάνει τη δουλειά, επέλεξε αντ' αυτού να τρέχει ανάμεσα στα όργανά του, να σχηματίζει τον ήχο με την κίνηση του χεριού σαν να διευθύνει ορχήστρα αόρατων κυμάτων, να ξεσηκώνει το κοινό με μια λαχτάρα που σπάνια συναντάς σε καλλιτέχνη αυτής της εμβέλειας. Φάνηκε κάποιος που εξακολουθεί να πιστεύει βαθιά σε αυτό που κάνει.

Το σετ έχτισε γρήγορα την ένταση, με το "Oxygène 2" να φέρνει την πρώτη μεγάλη κορύφωση και το ξέφωτο σχεδόν να κρατά την ανάσα του. Αυτά τα γνώριμα μοτίβα, γραμμένα στο συλλογικό υποσυνείδητο εδώ και δεκαετίες, πάνω από τα lasers απέκτησαν μια καινούργια διάσταση. Το "Arpegiateur" και το "Zoolookologie" κράτησαν ψηλά τον παλμό, ενώ το "Révolution Industrielle 2" και το "Équinoxe 4" θύμισαν πόσο μπροστά από την εποχή τους γράφτηκαν.

Το σόου, βεβαίως, ήταν η άλλη μισή ιστορία της βραδιάς. Οι τεράστιες οθόνες, τα lasers που έσκιζαν τον νυχτερινό ουρανό πάνω από το πάρκο, ο συγχρονισμός εικόνας και ήχου σε σημείο που τα όρια μεταξύ τους έσβηναν. Το ξέφωτο, ένας χώρος ανοιχτός και αχανής, μεταμορφώθηκε σε κάτι μεταξύ παρατηρητηρίου και ναού. Όσοι περίμεναν την οπτική πανδαισία για την οποία ο Jarre έχτισε τη φήμη του, την πήραν με το παραπάνω. Κι όσοι δεν την περίμεναν, απλώς παρέδωσαν τα όπλα.

Από τις πιο ενδιαφέρουσες στιγμές της βραδιάς ήταν μια κουβέντα φιλοσοφικού τόνου. Ο ίδιος ο Jarre στάθηκε για να μιλήσει για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης σε κάποια από τα βίντεο της παραγωγής, και η διατύπωσή του ήταν αυτή που έμεινε: αντιλαμβάνεται την AI ως επαυξημένη φαντασία, ένα εργαλείο που εκτείνει το δημιουργικό όραμα. Από οποιονδήποτε άλλον, η φράση θα ακουγόταν σαν εύκολη δικαιολογία. Από έναν άνθρωπο που χτίζει εδώ και δεκαετίες τη μουσική του πάνω στον διάλογο ανθρώπου και μηχανής, ακούστηκε σαν φυσική συνέχεια μιας σκέψης που ξεκίνησε πολύ πριν γίνει η AI της μόδας. Δεν είναι τυχαίο ότι το πιο πρόσφατο υλικό, με κομμάτια όπως το "Sex in the Machine", το "Oxymore" και το "Brutalism", πατά ακριβώς πάνω σε αυτή τη λογική. Είναι θέμα στο οποίο ο καθένας θα κρατήσει τη δική του στάση, και καλώς, αλλά η ειλικρίνεια με την οποία το έθεσε άξιζε τον σεβασμό.

Φεύγοντας από το ξέφωτο, αυτό που έμενε ήταν η εικόνα ενός ανθρώπου που, στα εβδομήντα και κάτι του, εξακολουθεί να κουβαλά μια παιδική περιέργεια για το τι μπορεί να γίνει στη σκηνή. Το θέαμα εντυπωσιάζει, η ενέργειά του όμως είναι αυτή που το κρατά ζεστό και ανθρώπινο. Σε μια εποχή που η λέξη "immersive" έχει ξεφτίσει από την υπερβολική χρήση, εδώ απέκτησε ξανά νόημα. Μια από τις πιο ολοκληρωμένες εμπειρίες που χάρισε φέτος ο συνδυασμός του SNF Nostos με το Release, και μια υπενθύμιση ότι η φαντασία, επαυξημένη ή όχι, παραμένει ανθρώπινη υπόθεση.

Φωτογραφίες: Μιχάλης Κουρής