Over The Wall Festival: «Υπάρχει ρατσισμός προς την περιφέρεια»

 Ο συναυλιακός χάρτης της Ελλάδας έχει αλλάξει. Πια δεν αποτελεί τόπο συνάθροισης μόνο η πρωτεύουσα, ούτε οι μεγάλες πόλεις απαραίτητα, αφού σε διάφορα μέρη της Ελλάδος έχουν ξεπεταχτεί πολύ μικρότερες, όμως εξίσου αξιόλογες διοργανώσεις με αυτές της Αθήνας. Απ' την Θεσσαλονίκη, στο Βόλο, και το Αγρίνιο, ερχόμαστε στην Κρήτη που μετρά ήδη τρία φεστιβάλ, σε Χανιά, Ρέθυμνο, και Ηράκλειο. Ξεχωριστές ιστορίες, εμπνεύσεις, και κουλτούρες, που κάθε καλοκαίρι συντονίζονται για να φέρουν τον σκληρό ήχο στη μεγαλόνησο, αποκεντρώνοντας την metal ζήτηση και προσφορά.     

Φέτος, το Over The Wall Festival κλείνει τα δέκα, οπότε δεν μπορούσαμε να αφήσουμε την ευκαιρία να πάει χαμένη για μία αναδρομή στην ιστορία του. Μιλάμε με τον Λουκά και τον Παύλο, δύο απ' τα ιδρυτικά μέλη της ομάδας πίσω απ' το φεστιβάλ, και τους ζητάμε να μας πουν ποια είναι η κατάσταση στο Ηράκλειο στο χώρο του πολιτισμού, τι αντιξοότητες είχαν να αντιμετωπίσουν στο στήσιμο της διοργάνωσης, τα πιο σημαντικά μαθήματα που πήραν στην πορεία, ενώ φυσικά κρατάμε δύο λόγια και για το επερχόμενο διήμερο, που θα παρουσιαστούν οι Candlemass και οι Warrant σε ρόλο headliners. Με την ιδιότητα του οπαδού πριν και πάνω από αυτή του επαγγελματία διοργανωτή, λοιπόν, ο λόγος στον Λουκά (Λ) και τον Πέτρο (Π):

Ο Δήμος Ηρακλείου δεν βοήθησε ποτέ δέκα χρόνια τώρα

Πώς ξεκίνησε το Over The Wall;

Λ: To '16 είχα μιλήσει με τον Παπαροκά, τον Γιάννη (Παπανικολάου / InnerWish, Diviner, Rock'n'roll Children). Απ' το τηλέφωνο, καθώς δεν γνωριζόμασταν, και μου έδωσε την υπόσχεσή του ότι το '16 θα παίζανε ως Rock N' Roll Children. Εκείνη την περίοδο κάναμε μία συζήτηση με τον Μιχάλη Σταυρακάκη απ' τους Doomocracy, ο οποίος επίσης ενδιαφερόταν να στήσει κάτι. Του λέω ότι έχουμε ξεκινήσει συζητήσεις με τον Γιάννη, τον παίρνει τηλέφωνο, κι ο Γιάννης του εξηγεί ότι έχει δεσμευτεί σ' ένα παιδί στο Ηράκλειο και δεν μπορεί. Κι ήμουν εγώ αυτό το παιδί! Επειδή ήταν μεγάλο συγκρότημα, δεν μπορούσαν να έρθουν να παίξουν οπουδήποτε, έπρεπε να φτιάξουμε κάτι σαν φεστιβάλ. Κι έτσι ξεκίνησε η πρώτη φάση. Το ξεκινήσαμε με τον Μιχάλη, λοιπόν, αυτό είναι ξεκάθαρο. Στη συνέχεια μπήκε κόσμος, πολλοί ενθουσιασμένοι όλοι να στηρίξουν αρχικά, έπειτα αποδείχτηκε πολύ δύσκολο. Ο Μιχάλης από ένα σημείο και μετά δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει. Έχει πάρα πολλές απαιτήσεις και εξαρτάται κι απ' τη ζωή που κάνεις.

Π: Είναι δύσκολο για όλους, γιατί δεν είμαστε μία εταιρεία που αναλαμβάνει διοργανώσεις. Εγώ ασχολούμαι αυτή τη στιγμή με τα γραφιστικά, με τους ατζέντηδες, παράλληλα με την δουλειά μου. Όλοι μας κλέβουμε χρόνο απ' τη δουλειά μας και την προσωπική μας ζωή για να μπορέσουμε να τρέξουμε ένα φεστιβάλ. Έρχεται και φεύγει κόσμος γιατί ζορίζεται. Είμαστε ερασιτέχνες με όλη τη σημασία της λέξης. Μας αρέσει, το αγαπάμε, προσπαθούμε να το σπρώξουμε.

Λ: Αν δεν το αγαπάς, δεν το κάνεις. Βρήκαμε πολλά εμπόδια στο δρόμο μας. Έχουμε να το λέμε ότι ο Δήμος Ηρακλείου δεν βοηθάει καν, από τότε μέχρι σήμερα.

Π: Δέκα χρόνια πόρτα!

Λ: Ναι, και κάποιες φορές τα πρώτα χρόνια με άσχημο τρόπο…

Στην αρχή ξεκινήσατε Πύλη Βηθλεέμ...

Π: Ανακοινώθηκε Πύλη Βηθλεέμ, και τελευταία στιγμή μας το ακύρωσαν, λέγοντας μας ότι δεν μπορούμε να παίξουμε εκεί.

Λ: Είχαμε πάρει άδεια απ' την τότε αντιδήμαρχο πολιτισμού, με πρωτόκολλο, κανονικά. Το φεστιβάλ ήταν Σάββατο, πήγαμε Πέμπτη να πάρουμε τα κλειδιά, κλπ. Μπαίνουμε στο γραφείο της με τον Σταυρακάκη, και μας λέει «rock συναυλία στην πόλη μου δεν γίνεται». Έλεγε ότι έφταιγε η αρχαιολογία κλπ, βρήκε τον τρόπο της να το ακυρώσει, και τελικά βρέθηκε ο διευθυντής της ΔΕΠΤΑΗ και μας έδωσε το χώρο του Πολιτιστικού Κέντρου. Από τότε η αντιδήμαρχος πολιτισμού δεν ήθελε να μας βλέπει μπροστά της.

Και μετά που άλλαξαν οι δημοτικές αρχές, συνεχίστηκε αυτό;

Λ: Το ίδιο πράγμα. Απλά ήταν πιο επιεικείς. Σε ρωτάει την ημερομηνία, αλλά σου λέει ότι είναι κλεισμένος ο χώρος όποτε ζητήσεις. Δεν μπορείς να ξέρεις τι συμβαίνει στ' αλήθεια, αλλά ακόμη κι αν δεν έχει κλείσει, είναι εύκολο να βρει να κλείσει σε τέτοια περίοδο.

Π: Δεν μπορείς να αμφισβητήσεις την δημοτική αρχή.

Δεν υπάρχει καμία στήριξη απ' την πολιτεία;

Λ: Όχι, δεν τους ενδιαφέρει.

Π: Κυνηγάμε χορηγούς. Εγώ το έχω πει ότι, αν υπήρχε σε μία γωνίτσα του banner ότι γίνεται με την αιγίδα του Δήμου Ηρακλείου, θα άνοιγαν πολλές πόρτες. Όχι να μας δώσουν χρήματα. Μόνο αυτό να είχαμε, θα μας διευκόλυνε πολύ. Δείχνει ένα άλλο επίπεδο σοβαρότητας, καλώς ή κακώς. Τα Χανιά και το Ρέθυμνο τα υποστηρίζει και η περιφέρεια και ο Δήμος. Έχουν σταθερούς χώρους, δημοτικούς.

Λ: Εδώ ό,τι και να πεις, σου απαντάνε «η αρχαιολογία». Λες και τα κρητικά δεν έχουν decibel!

Π: Στα Χανιά και Ρέθυμνο έφτιαξαν μάλλον τα τείχη πιο δυνατά απ' ό,τι εδώ. Εδώ θα πέσουν εκεί δεν πέφτουν.

Λ: Το άλλο μεγάλο πρόβλημα είναι ότι το Ηράκλειο δεν έχει μεγάλους χειμερινούς χώρους. Τώρα, τα τελευταία χρόνια είμαστε σε επικοινωνία με τα παιδιά απ' το Νυν & Αεί, που είναι οι πιο συνεννοήσιμοι. Τους ζήτησα κάποιο Σάββατο, αλλά δεν γίνεται. Όλα τα ΠΣΚ είναι κλεισμένα για κρητικά και εκδηλώσεις. Αλλά άσε τους ιδιώτες, ο ίδιος ο Δήμος Ηρακλείου δεν έχει χώρους. Τόσο μεγάλος δήμος, να μην έχουμε έναν χειμερινό χώρο;

Π: Εντάξει, υπάρχει το Πολιτιστικό Κέντρο, που κάνει εκδηλώσεις.

Λ: Όταν ανέλαβε ο νέος υπεύθυνος, με πλησίασε γιατί ήθελε ο σύλλογος σε συνεργασία με το πολιτιστικό να φέρει τους Uriah Heep με ορχήστρα. Δεν μας το δίνει ούτε αυτός πια, όμως. Φέτος το καλοκαίρι θα κάνουν ελάχιστα πράγματα. Ιούλιο και Αύγουστο θα είναι κλειστό, Πολιτιστικό Κέντρο κλειστό μέσα στο καλοκαίρι;

Πρέπει να ξεκινήσει μία κουβέντα για τον πολιτισμό στο Ηράκλειο. Είναι και μονομερής και κυρίως ιδιωτικός.

Π: Είναι το πώς βλέπουν τον πολιτισμό συνολικά στο Ηράκλειο, που συχνά ταυτίζεται με το γαρύφαλλο και την λύρα. Και δεν είναι θέμα το είδος, αλλά η μονομέρεια.

Λ: Γι' αυτό λέω, παλεύουμε μόνοι μας, επειδή είναι κάτι που το αγαπάμε. Δεν το κάνουμε για το κέρδος. Αυτό φάνηκε το '17 που μεγάλωσε το φεστιβάλ. Uriah Heep, μεγαθήρια. Φαντάσου ότι την πρώτη χρονιά πλατσουρίζαμε σε μία πισίνα ανάβαθη, και την επαύριο πήγαμε σ' έναν ωκεανό. Μάθαμε πολλά απ' τους Heep.

Π: Γιατί ήταν και το μεγαλύτερο όνομα που είχε έρθει στο νησί.

Λ: Ναι, και σαν κόστος και σαν όνομα.

Αν δεν υποστηρίξεις ένα φεστιβάλ στον τόπο σου να μεγαλώσει, δεν θα φέρει αυτό που θες να ακούσεις

Λέτε ότι είναι το Ηράκλειο αφιλόξενο. Αυτό το εκλαμβάνετε και απ' το κοινό, που δεν στηρίζει αρκετά το εγχείρημα;

Π: Κάποιοι προσπαθούν, κάποιοι δυσκολεύονται.

Λ: Το κοινό είναι βασικό. Κάποια στιγμή είχαμε στενοχωρηθεί πάρα πολύ, με την συμπεριφορά κάποιων ανθρώπων που γνωριζόμασταν χρόνια από συναυλίες και φεστιβάλ. Είδαμε πράγματα που μου τα έλεγαν ότι συμβαίνουν αλλά δεν το πίστευα. Γιατί φέρατε εκείνο το συγκρότημα κι όχι το άλλο. Γιατί πήγες σ' αυτόν τον ηχολήπτη κι όχι σε άλλον. Γιατί το κάνεις εσύ αυτό το φεστιβάλ.

Π: Για μένα είναι η κατάρα του μεταλλά. Εδώ βρεθήκαν άτομα που είπαν ότι οι Metallica στην Αθήνα δεν έπαιξαν καλά. Πόσο μάλλον σε μία μικρή κοινωνία του Ηρακλείου, που υπάρχουν άλλες δυναμικές και γκρίνιες. Μα αν δεν υποστηρίξεις ένα φεστιβάλ στην πόλη σου, να μεγαλώσει, δεν θα μπορέσει να φέρει ό,τι σου αρέσει. Θα έρθεις να ενισχύσεις φέτος με κάτι που δεν σ' αρέσει, γιατί του χρόνου θα έρθει κάποιος άλλους που θα σ' αρέσει.

Αν σε υποστηρίζει η νεολαία, μπορείς να μεγαλώσεις

Είστε στο Ηράκλειο, το ζείτε πολλά χρόνια. Είστε στη metal κοινότητα. Σε σχέση με το παρελθόν, έχει αλλάξει η κουλτούρα στο Ηράκλειο; Προς το καλύτερο ή το χειρότερο.

Λ: Το metal γενικώς περνάει μία κρίση, το λέμε χρόνια. Το βασικό είναι να έχεις νεολαία. Οι παλιοί που έχουν κάνει οικογένεια, που δουλεύουν, θα χαθούν. Μπορεί να θέλει να στηρίξει αλλά να μην μπορεί. Όταν έχεις νεολαία μπορείς να μεγαλώσεις.

Π: Σαν φεστιβάλ πάντα έχουμε μικρά συγκροτήματα της πόλης να παίξουν. Κυνηγάμε να βρούμε πάντα.

Λ: Κι είναι δύσκολο, γιατί οι μουσικοί μεταξύ τους μαλώνουν. Για κάποιον λόγο τρώγονται. Δεν το έχω καταλάβει. Κοντράρονται. Μα είστε μουσικοί, δεν έχετε να χωρίσετε κάτι. Και με είχε πάρει κι εμένα η μπάλα, τύπου, ποιος είσαι εσύ και κάνεις φεστιβάλ. Ευτυχώς είμαστε πολύς κόσμος, κάποια άτομα μπαινοβγαίνουν, αλλάζει η σύσταση της ομάδας. Ο σύλλογος, όμως, τα τελευταία δύο χρόνια έχει αρκετή νεολαία, τα παιδιά βοηθάνε γενικώς, και στο στήσιμο. Προσπαθούμε να δώσουμε λεφτά στο συγκρότημα και να μην κόψουμε απ' αλλού. Ό,τι μπορούμε να το κάνουμε εμείς με προσωπική εργασία, για να μην πέσει κάπου η ποιότητα. Πέρυσι οι Pagan Altar, είχαν τον ίδιο ήχο που θα έχουν φέτος κι οι Candlemass, και ας μην είναι ισομεγέθη συγκροτήματα.

Π: Μας ενδιαφέρει ο ήχος. Η ποιότητα του ενός να είναι και για τον άλλο. Είναι βασικό και για τα συγκροτήματα. Έρχεται ένα μεγάλο όνομα, οπότε δεν θέλουμε όταν θα βγουν έξω να κάνουν παράπονα για τον ήχο. Είχαμε άσχημη εικόνα στο κοινό κι έφταιγε ο ήχος, η διοργάνωση, κοκ.

Λ: Τα μηχανήματα που κατεβάσαμε από Αθήνα για τους Uriah Heep, δεν είχαν ξανάρθει στην Κρήτη. Δεν έβγαιναν να παίξουν αν δεν τους φέρναμε αυτά που ζητούσαν. Ο ηχολήπτης τους ήταν απόλυτος. Κάτι που έλειπε, έπρεπε να το βρούμε, και ας ζούσες χωρίς αυτό. Έπρεπε να κάνουμε δρομολόγια για να φέρουμε κάτι, αλλιώς το συγκρότημα δεν θα έβγαινε να παίξει. Αυτό ή τίποτα. Κάποια τα ζητάνε επίτηδες, κι ας μην τα χρησιμοποιήσουν. Απλά θέλουν να δουν αν το φεστιβάλ και ο υπεύθυνος είναι σ' ετοιμότητα κι είναι σοβαρή η δουλειά που γίνεται. Και γι' αυτό μετά το ανέφεραν το φεστιβάλ στην Αθήνα, όταν ανέβηκαν να παίξουν, με τα καλύτερα λόγια.

Το καλύτερο feedback είναι ότι εξακολουθούν να έρχονται μεγάλα συγκροτήματα

Αυτό είναι κάτι που ήθελα να ρωτήσω, τι feedback παίρνετε απ' τα συγκροτήματα.

Π: Το καλύτερο feedback είναι ότι εξακολουθούν να έρχονται μεγάλα συγκροτήματα. Αν κάποιο όνομα είχε φύγει δυσαρεστημένο από τη διοργάνωση, θα είχε επιπτώσεις. Έχουν επαφή μεταξύ τους, αν όχι οι μουσικοί, οι ατζέντηδες. Δεν γίνεται να κάνουμε πρόταση στους Candlemass και να δεχτούν αν υπήρχε αρνητικό προηγούμενο. Να έρθουν να κάνουν τι; Οπότε, είναι όπως κινείται η αγορά, που ένα προϊόν πουλάει μόνο του. Κάτι αντίστοιχο.

Λ: Υπάρχουν συγκεκριμένα γραφεία που έχουν λίστες συγκροτημάτων, μας ξέρουν. Μας στέλνουν μηνύματα για το '27 να φέρουμε ονόματα, και με κάποια καλύτερη τιμή, γιατί είμαστε φερέγγυοι. Διαφορετικά, θα ήταν πολύ πιο απαιτητικοί, για να εξασφαλιστούν, κι αν εμείς θέλαμε έχει καλώς.

Π: Έχουμε ήδη προτάσεις σε e-mail.

Λ: Το ωραίο ήταν το '16-'17 που είπαμε ότι θα το συνεχίζαμε. Τότε δεν μας ήξερε κανείς. Μας ζητούσαν όλοι βιογραφικό φεστιβάλ. Τι να τους πεις; (γέλια). Κι ένα βράδυ, κατά τα μεσάνυχτα, με παίρνει ο Μιχάλης και μου λέει απάντησαν οι Uriah Heep, δέχονται να το συζητήσουμε. Τρελάθηκα, έτρεμα, δεν μπορούσα να δουλέψω. Αυτοί ήταν στην Αμερική, είχαμε μεγάλη διαφορά ώρας. Οι συζητήσεις ήταν πάντα μία με δύο το ξημέρωμα.

Αν γυρνούσατε δέκα χρόνια πριν, θα δίνατε στον εαυτό σας κάποια συμβουλή για όλο αυτό που ετοιμάζεστε να επιχειρήσετε;

Λ: Όχι, θα με άφηνα να το κάνω όπως το έκανα. Δεν μπορείς να αλλάξεις κάτι. Να άλλαζα ας πούμε τη συνεργασία με πέντε άτομα που με πίκραναν στην πορεία; Όχι.

Η λάθος επιλογή, είτε σε άνθρωπο, είτε σε συγκρότημα, είτε σε χώρο, είναι ένα μάθημα

Ούτε σ' επίπεδο τεχνογνωσίας;

Λ: Μα κάθε λάθος σε διδάσκει.

Π: Αυτό θα έλεγα. Κι η λάθος επιλογή, είτε σε άνθρωπο, είτε σε συγκρότημα, είτε σε χώρο, είναι ένα μάθημα. Απ' τα λάθη μαθαίνεις κι εξελίσσεσαι. Με όσα ξέρουμε τώρα, αν γυρνούσαμε πίσω, πάλι θα κάναμε λάθη, και θα εξελισσόμασταν στην πορεία. Αυτό δεν αλλάζει.

Λ: Το καλό είναι ότι μας έχουν μάθει. Φάγαμε πολλά χαστούκια στην αρχή. Γερά, δεν ξέραμε τι μας γινόταν, και δεν είχαμε βοήθεια από κανένα. Στον χώρο δεν έρχεται κανείς να σου μάθει, υπάρχει κι ένας ανταγωνισμός. Εμείς κρατάμε επίπεδο. Αν μας κράξουν, δεν δίνουμε σημασία. Όταν φέραμε την Doro, μας έκραξαν κάποιοι Αθηναίοι, γνωστοί μας, ότι οι χωριάτες φέρνουμε Doro. «Γιατί δεν πήγε στην Αθήνα μόνο πάει στους χωριάτες», έτσι ακριβώς το έγραψε ένας. Βέβαια κατέβασε το σχόλιο, γιατί δέχτηκε πίεση από εμάς, τους χωριάτες. Αλλά με στενοχώρησε, γιατί δεν καταλαβαίνω τι στόχο είχε καν.

Με τόσα φεστιβάλ που γίνονται στην Ελλάδα, η Αθήνα δεν είναι το μοναδικό συναυλιακό κέντρο πλέον. Ειδικά μετά τον covid, γίνονται παντού φεστιβάλ. Εξακολουθεί αυτός ο ρατσισμός προς την περιφέρεια;

Λ: Ναι. Κι όχι μόνο προς εμάς, φυσικά. Αλλά εμείς δεν μπαίνουμε στην διαδικασία να ασχοληθούμε. Και μεταξύ των νομών εδώ γίνονται τέτοια σχόλια καμιά φορά.

Αντί να λέμε ότι έχουμε τρία φεστιβάλ στην Κρήτη…

Λ: Αντί να πας να στηρίξεις, να μαζευτούμε κόσμος, δείχνεις ότι είμαστε διασπασμένοι. Είναι δυνατόν εμείς να μην στηρίζουμε Χανιά και Ρέθυμνο; Κι αυτοί πέρασαν πολλά στην καριέρα τους για να το στήσουν. Κάποια στιγμή βρήκαν το δρόμο τους και εδώ και δέκα χρόνια το έχουν στρώσει.

Π: Στο Ηράκλειο κατέβηκα το '93. Τα πρώτα χρόνια που ξεκίνησα να δικτυώνομαι και να μιλάω, υπήρχε το παράπονο ότι ολόκληρη πόλη δεν μπορούσε να έχει συναυλία, όχι φεστιβάλ. Και τώρα δεν το στηρίζεις; Έχουμε ακούσει και διαβάσει πολλά ακραία.

Το Ηράκλειο δεν ήταν οργανωμένο. Θυμάμαι μεμονωμένα ονόματα.

Λ: Ναι, δεν ήταν τόσο οργανωμένο. Τώρα ξέρεις ότι θα υπάρχει ένα Over the Wall που θα φέρει κάποια ονόματα. Και προσπαθούμε, αν έχουμε φέρει ένα όνομα, να μην τους ξαναφέρνουμε, για να υπάρχει περισσότερη ποικιλία, αλλά και να προλάβουμε μεγάλα ονόματα όσο ακόμη έχουμε την ευκαιρία. Και παράλληλα να φέρνουμε και πιο νεανικά σχήματα.

Μέσα σ' αυτό το δεκαετές διάστημα, υπάρχουν κομβικά σημεία που όρισαν το φεστιβάλ;

Λ: Πέρα απ' τους Uriah Heep, το άλλο συγκρότημα που μας έμαθε πολλά, ήταν η Doro. Ο μάνατζέρ της ήταν «σκύλος». Μέχρι και την τελευταία στιγμή έλεγε ότι δεν θα μπει στο αεροπλάνο. Τον είχαμε ξοφλήσει, όμως για ένα χιλιάρικο για τις βαλίτσες, δεν έμπαινε. Ο υπεύθυνος τότε στα mail είχε βγάλει σπυράκια απ' το άγχος του. Ενάμιση μήνα πριν είχαν ακυρώσει μία συναυλία και ήταν λόγος οι διοργανωτές και η ασυνέπειά τους. Τελευταία στιγμή, είχαμε δώσει όλα τα χρήματα, και γι' αυτό το χιλιάρικο, που το είχαμε καταθέσει αλλά δεν το είχε δει, κινδύνευε να τιναχτεί στον αέρα. Αν πήγαινε στον έλεγχο αποσκευών, θα περνούσε κανονικά, δηλαδή. Κι αυτό ήταν ένα μάθημα, κάνουμε πια συμφωνία ότι δεν πληρώνουμε αεροπορικά.

Π: Πρόσθεσέ τα στο ποσό της αμοιβής σου, κι εμείς θα έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο. Εκείνη επαγγελματίας όμως, μας ευχαρίστησε και ικανοποίησε και το κοινό. Για μένα, ήταν απ' τις καλύτερες εμφανίσεις του φεστιβάλ. Όχι μόνο ως ήχος και απόδοση, αλλά και σαν επαφή με το κοινό, ενέργεια. Μου έκανε εντύπωση που σε κάθε φωτογραφία που ανέβηκε στα social, η Doro αλληλεπιδρούσε με τον φακό. Είχε επαφή με τους πάντες. Δεν ξέρω πώς αλλιώς να το εξηγήσω, ήταν επαγγελματίας.

Λ: Έπαιξε μπροστά σε 400-500 άτομα μπροστά, και χτυπιόταν. Δύο τρεις μέρες μετά έπαιξε στο Wacken μπροστά σε πόσες χιλιάδες κόσμο. Το ίδιο πράγμα είδαμε και εμείς.

Αναφέρθηκε η περίοδος COVID. Κάθε χρόνο απ' την αρχή του, ανέβαινε και πήγαινε. Με την περίοδο της πανδημίας επηρεαστήκατε;

Λ: Ναι, μας έριξε πολύ. Το '20 θα ήταν τριήμερο. Ο σύλλογος τότε ήταν στο peak του, ήμασταν ενωμένοι. Και δεν κάναμε σχεδόν τίποτα. Κάποιοι αποχώρησαν.

Π: Χάθηκε η επαφή και μεταξύ μας. Απ' τη στιγμή που δεν βρισκόμασταν μεταξύ μας να πιούμε μία μπύρα, άρχισε το ξενέρωμα.

Λ: Απ' τα 15 συγκροτήματα που είχαμε κλείσει, έμειναν τα μισά. Είχαμε πληρώσει τους Exciter, οπότε δεν μπορούσαν να πουν όχι. Εκεί βασίστηκε το φεστιβάλ για να συνεχίσει. Είχαμε κάποιες απογοητευτικές ακυρώσεις.

Π: Και φέτος, στις διαπραγματεύσεις με συγκροτήματα, στη δεύτερη μέρα φέτος, αργήσαμε να ανακοινώσουμε τους Warrant, γιατί ήμασταν σ' επαφή με άλλο, εγχώριο συγκρότημα, που μέχρι τελευταία στιγμή είχαμε θέμα με επικοινωνίες. Κι ενώ ήταν σχεδόν κλεισμένο, εν τέλει δεν προχώρησε, για διάφορους λόγους. Αυτό μας πήγε πίσω, γιατί αν είχαμε ανακοινώσει τους Warrant πολύ νωρίτερα, θα ήταν και άλλη η προσέλευση, υπάρχει κόσμος που έρχεται μόνο για την δεύτερη μέρα.

Το ιδανικό θα ήταν να καταφέρουμε τον Ηρακλειώτη να υποστηρίζει το φεστιβάλ

Ποιο είναι το όραμα για το πού θα φτάσει το φεστιβάλ; Τι θέλει να περάσει, τι θέλει να καταφέρει;

Π: Το ιδανικό θα ήταν να καταφέρουμε τον Ηρακλειώτη να υποστηρίζει το φεστιβάλ. Όσο μπορούμε περισσότερους. Είμαι αισιόδοξος ότι τα νέα παιδιά θα ενδιαφερθούν. Δεν περιμένω απ' τους παλιούς. Μας το έχουν δείξει ξεκάθαρα. Άντε να έρθουν μία φορά στα τρία χρόνια, αν είναι κάτι που τους αρέσει, και μέχρι εκεί. Στα νέα παιδιά, όμως, πιστεύουμε. Αυτή τη στιγμή, στο Δ.Σ. οι περισσότεροι είναι νέοι άνθρωποι. Να μπουν στο τρυπάκι και να το προχωρήσουν.

Λ: Εμείς τους τα λέμε, δεν αφήνουμε κάτι κρυφό. Σήμερα το εξηγείς, αύριο θα το συνεχίσει ο άλλος μόνος του. Κι εμείς έχουμε όρια, οπότε θέλουμε παραπάνω άτομα που να εμπλέκονται ενεργά. Για να έχεις το κοινό σε εγρήγορση, το βλέπω θετικά αυτό.

Π: Και το καλό είναι να έχεις κι ένα μικρότερο φεστιβάλ, στο οποίο θα έρχεται σ' επαφή το κοινό με τον καλλιτέχνη. Είναι καλύτερα έτσι. Στα μεγάλα, είναι πολύ απρόσωπη η κατάσταση. Γενικώς πολλοί απ' τους headliners είναι πολύ χαλαροί μετά. Θα έρθουν να μιλήσουν, να κάνουν τον χαβαλέ τους. Θα έρθουν στο μπαρ, θα πιούν τη μπύρα και το σφηνάκι τους. Θέλουν την κουβέντα, δεν σνομπάρουν. Θα χρειαζόταν να βάλουμε ειδικό VIP εισιτήριο, meet and greet; Αφού έτσι κι αλλιώς τους βλέπεις μπροστά σου, είναι πρόθυμοι παρά την κούραση να βγάλουν φωτογραφίες. Θυμάμαι είχαμε τους Night Laser, που τους δώσαμε κάτι μπύρες για να τις πάρουν αναμνηστικές, και τις ήπιαν έξω ζεστές, παρέα με τον κόσμο.

Λ: Είχαν καλύψει την ακύρωση του '22, και έπαιξαν πρώτη και δεύτερη θέση. Δεν αρνήθηκαν να παίξουν παραπάνω, αντιθέτως, δεν κατέβαιναν με τίποτα. Όταν το μάθαμε ότι ακύρωσε ο headliner το προηγούμενο βράδυ, είχαμε εδώ pre-party. Και αγχώθηκα, πώς θα τους το πούμε, τι θα κάνουμε. Και ακούω και πανηγυρίζανε, χαμός, «headliner σε φεστιβάλ, φέρτε μπύρες!» (γέλια)

Νόμιζαν ότι θα φέρουμε tribute μπάντα, δεν πίστευαν ότι θα έρθουν οι ίδιοι οι Candlemass

Ναι, από ένα σημείο και μετά χάνεται η σύνδεση στις μεγάλες διοργανώσεις και γίνεται απλή βιομηχανία. Και αισθάνεσαι και εσύ ως θεατής εμπόρευμα. Ερχόμαστε έτσι στη φετινή, ένατη ενσάρκωση του Φεστιβάλ, ένα σφιχτό διήμερο. Πώς αισθάνεστε για αυτό; Είναι ένα milestone;

Π: Είμαστε πολύ αισιόδοξοι. Έχουμε πολύ θετικούς οιωνούς. Το όνομα είναι μεγάλο, η ανταπόκριση είναι πολύ καλή απ' τη στιγμή της ανακοίνωσης. Είχαμε κάποια θέματα με την πλατφόρμα για online αγορά εισιτηρίου, αλλά διαβεβαιώνουμε ότι εισιτήρια θα υπάρχουν και στην είσοδο. Κι αν το πρόβλημα είναι η τιμή στην πόρτα, μπορεί ο κόσμος να στείλει στοιχεία και να κάνει κράτηση.

Λ: Όταν ανακοινώσαμε, μου έστελναν μηνύματα, «Υπάρχει tribute μπάντα Candlemass;». Νόμιζαν ότι θα φέρουμε tribute μπάντα, δεν πίστευαν ότι θα έρθει το ίδιο το συγκρότημα. Ο απολογισμός θα γίνει την Δευτέρα. Εγώ κάθε χρονιά είμαι αγχωμένος μέχρι να πέσει η πρώτη νότα. Μετά, δεν ξέρω για ποιο λόγο, ηρεμώ. Πέρυσι ήταν το τρέξιμο της ζωής μας, τριήμερο, σε νέο χώρο, είχα ένα απίστευτο άγχος, έλεγα δεν θα ξανακάνω φεστιβάλ. Μόλις ήρθε η Δευτέρα, όμως, είπα πάμε, ξεκινάμε πάλι προετοιμασίες για του χρόνου.

Π: Όταν πέφτει η πρώτη νότα, ό,τι είναι να γίνει, έγινε. Δεν αλλάζει κάτι. Εκεί, το μόνο άγχος που έχεις είναι να κρατήσεις τις ώρες σωστά.

Λ: Τώρα δεν έχουμε ούτε το άγχος της μετακίνησης από Ηράκλειο προς τη συναυλία, όπως συνέβη προηγούμενες χρονιές. Τώρα ο χώρος είναι μέσα στην πόλη και μόλις οι μπάντες βλέπουν πού θα παίξουν, μας λένε ότι δεν χρειάζεται, θα έρθουν μόνες τους! (γέλια)

Στις τόσες εμφανίσεις, έχετε αγαπημένη εμφάνιση; Αν μπορούμε να μιλάμε μόνο για μία.

Λ: Η Doro σίγουρα, αλλά και οι Diamond Head. Τους οποίους θα τους ξαναέφερνα, γιατί τότε το κοινό δεν ήταν εξοικειωμένο με το φεστιβάλ και δυστυχώς δεν νιώθω ότι είχαν την ανταπόκριση που τους άξιζε.

Π: Εντάξει, τους Uriah Heep τους αφήνουμε εκτός συναγωνισμού. Εξαιρετικοί ήταν και τα Γυμνά Καλώδια, και στις δύο εμφανίσεις τους.

Αν θέλω να χαρώ ένα συγκρότημα, πληρώνω εισιτήριο, δεν κάνω φεστιβάλ

Υπάρχει όνειρο να φέρετε κάποιον συγκεκριμένο headliner;

Λ: Accept και Saxon. Πιστεύω το έχουμε. Αλλά επειδή οι Accept είναι αγαπημένη μπάντα, ξέρω ότι δεν θα τους απολαύσω. Θα είμαι στο τρέξιμο. Αν θέλω να χαρώ ένα συγκρότημα, πληρώνω εισιτήριο, δεν κάνω φεστιβάλ.

Π: Ακριβώς. Ρωτάς για αγαπημένη εμφάνιση, αλλά δεν έχουμε στην πραγματικότητα. Εμείς δεν τους βλέπουμε, είμαστε στο παρασκήνιο. Το ότι το '24 κάνανε γενέθλια οι RUSTX με τούρτα πάνω στο stage, εγώ το έμαθα μετά. Ήμουν στο μπαρ διαγώνια απ' τη σκηνή, αλλά δεν μπορούσα να παρακολουθήσω τι συνέβαινε γιατί εξυπηρετούσα…